In Spr.1:7 kry ons twee woorde waarna ons dieper moet kyk. Die eerste woord is “vrees”. Ons wil die liefde van die Here, die genade van die Here en die goedheid van die Here graag in ons lewe hê. Maar voel ons dieselfde oor die “vrees van die Here”? Dit is nogal ‘n vraag om te antwoord.

Die tweede woord is wysheid. Is wysheid kennis, ‘n goeie verstand of lewenservaring of bedoel die Here iets heeltemal anders? Op die oog af lyk dit ook nie of die twee woorde bymekaar pas nie.

Kom ons hoor wat ons Here vanoggend in Spreuke 1vir ons oor vrees en wysheid sê.

Tema: Vrees….Wysheid….Christus!

1. Vrees en wysheid in dieselfde vers…en wat van Christus?

Dis vir niemand lekker om bang te wees nie. Wie is daar wat sê “ek hou baie daarvan om bang te wees” of “dit is vir my so lekker om bang te wees”. Om bang te wees is iets wat mens vermy. Vrees is iets waarvoor mens terapie gaan kry. Dink maar aan vrees vir mense, of spinnekoppe, of water. Al hierdie vrese het name en terapeute en beraders help mens om so ‘n vrees te oorkom. Dit neem baie tyd en kos duur om die terapie van so ‘n vrees klaar te maak en nie meer so bang te wees nie.

Nou is ons vanoggend in hierdie erediens. Die Bybel lê oop by Spreuke. In Spr.1:7 lees ons van vrees asof dit iets goed is. Die Bybel is nie sommer ‘n gewone boek nie. Die Here praat met ons deur die Bybel. Dit is dus in werklikheid God wat sê dat vrees iets goed is. Ek wil nie iets vrees nie en die Here sê dat vrees goed is en deel van my lewe moet wees. Ons sal dieper moet delf en uitvind hoe ons en die Here bymekaar kan uitkom, waar dit oor vrees gaan.

Dan wysheid: Die woord wysheid is nie juis ‘n woord wat ons baie gebruik nie. Ons weet van die wyse manne uit die Ooste in die tyd rondom Jesus se geboorte. Ons praat van die wysheid van die grysheid wanneer ons van ouer mense praat wat al baie lewenservaring opgedoen het. Dan sal ons wanneer iemand iets gesê het wat in ‘n moeilike situasie baie help, reageer en sê dit was nou wyse woorde. Maar in die lewe van elke dag, gebruik ons die woord “wysheid” nie soveel nie.

In Spr.1:7 praat die Here met ons oor wysheid. Trouens die hele boek Spreuke gaan oor wysheid. En dit is nie al nie, Job en Psalms, Hooglied en Prediker is saam met Spreuke die boeke in die Bybel wat oor wysheid gaan. Hulle word juis die Wysheidsboeke genoem. Vyf boeke in die Bybel, God se Woord, gaan oor wysheid! Wysheid is dus vir Hom baie belangrik, daarom sal ons na wysheid in die boek Spreuke moet kyk om te leer wat wysheid is en hoe ons wysheid deel van ons lewe kan maak.

Een laaste baie belangrike saak:

Die Ou Testament bevat baie dinge wat op Christus betrekking het. Jesus het aan die twee manne  wat op pad na Emmaus toe was, die Ou Testament so verduidelik (Lk.24:27).

In Spreuke, soos in die meeste boeke in die Ou Testament, kom Jesus Christus se Naam nie een keer voor nie. Beteken dit God sê vir ons niks oor Christus in Spreuke nie? Dit kan tog nie wees nie.

Wat meer is, as Christus nie in ‘n preek gepreek word nie, is dit nie ‘n preek nie, maar net ‘n geestelike boodskap of ‘n morele les of praatjie. In die reeks uit Spreuke sal daar elke Sondag uit die boek Spreuke oor Christus gepreek moet word.

Ek nooi julle uit om die volgende paar maande, as die Here wil en ons leef, saam met my na Christus in die boek Spreuke te soek en vanoggend ook te leer hoe vrees en wysheid bymekaar pas.

2. Die Vrees van die Here

Eers iets oor die vertalings wat ons gewoonlik gebruik. Die 53-vertaling lees “Die vrees van die HERE”. Die 83-vertaling het die volgende woorde:”…die dien van die Here”. Die oorspronklike skrywer, wat waarskynlik Salomo was, maar nie net hy alleen nie, daar was ook ander saam met hom, het in Hebreeus geskryf. Mens moet dus seker maak wat die Hebreeuse word beteken. Die predikant moet die verklaring van die Hebreeus aan die gemeente deurgee.

Die Hebreeuse word vrees “yiraht” het vyf betekenisse. Ek gaan nie vanoggend op almal in nie. Dit is nie nodig nie. Drie van die vyf betekenisse is belangrik. Hierdie drie betekenisse is deel van die preek vanoggend.

• Eerste betekenis – die emosie van vrees. Toe die Here sy Wet op Horeb vir Israel gegee het, was daar ‘nn groot donker wolk bokant die berg. Die donderweer het gedreun, weerligblitse het geslaan en ‘n harde geluid van ‘n ramshoring het van iewers af gekom. Israel het gebewe (Eks.19:16). Toe die Here te midde van al hierdie verskynsels op die berg uit vuur met hulle gepraat het, het Israel gevrees (Dt.5:5). Dink hoe jy sal voel as die weerlig met ‘n geweldige slag rondom jou slaan en die donderweer hard en onheilspellend dreun met ‘n donker wolk hier bokant jou. Niemand sal ewe rustig en op jou gemak wees en die oomblik geniet nie. Jy sal onseker voel oor wat die weer gaan goed. Jy sal die beskerming van jou huis opsoek en binne bly. Jy sal waaksaam en gereed wees vir wat moontlik kan gebeur. Dit is die emosie van vrees. Dan is dit nog maar die donderweer en weerlig waarvan ‘n mens praat en nog nie die almagtige God wat donderweer en weerlig skep en beheer nie! Wanneer jy voor God lewe, kan jy nie op jou gemak wees en alles maar net geniet asof die Here Iemand gewoon is nie. Daardie besef hier binne hoe groot en geweldig die almagtige en heilige God is, is die vrees van die Here.

• Die tweede betekenis is eerbied. Die skrywer van die Hebreërbrief skryf die volgende: “Laat ons God dankbaar dien met eerbied en ontsag, soos Hy dit wil, want ons God is ‘n verterende vuur” (Hebr.12:28,29). Enige mens het groot respek en ontsag vir vuur. Vuur vernietig alles wat voorkom en vuur beweeg baie vinnig. Die mens wat vuur onderskat het, het nog elke keer die hoogste prys betaal. Die respek wat jy vir ‘n groot vuur het wat alles voor hom verteer, is die eerbied wat opgesluit lê in die woord vrees hier in 1:7.

• Die derde betekenis van die word “vrees” wat vir vanoggend se preek belangrik is, is die regte optrede voor die Here. God het in 17:19 opdragte gegee oor die koning wat oor Israel sou regeer. Die koning van Israel moes ‘n afskrif van die Here se wet by Hom hê. Hy moet elke dag daarin lees dat hy kan leer om die Here te vrees. Hy sal die Here vrees wanneer hy alles wat die Here in die wetboek vra, onderhou en dit doen.

Wanneer ons hierdie drie betekenisse van vrees wil saamvat, kom mens uit by “heilige eerbied en ontsag wat mens net vir God het”. Dit is waarvan die Here in Spr.1:7 praat.

Ek bedoel nie om die vertalers van die 83-vertaling te kritiseer nie. Ek wys vanoggend net daarop dat om vrees met “dien” te vertaal, die betekenis van die word minder maak as wat die betekenis in werklikheid is.

Kyk ‘n mens na Jesus Christus se lewe, sien jy die volgende:

• 2:49 – Jesus was maar twaalf jaar oud, toe sy ouers Hom na ‘n lang en uitgereide soektog in die tempel gekry het. Sy ma het Hom verwyt, oor die angs wat Hy in hulle veroorsaak het. Jesus het haar geantwoord:”Waarom het u na my gesoek? Het u nie geweet dat Ek in die huis van my Vader moet wees nie?”.
• 4:10 – Toe die duiwel Jesus versoek het en Hom al die koninkryke van die wêreld aangebied het, as Jesus hom wat die duiwel is, sou aanbid, het Jesus hom geantwoord:”Gaan weg, Satan, want daar staan geskrywe: Die Here jou God moet jy aanbid en Hom alleen dien.”
• 14:31 – Die laaste aand voor sy kruisiging het Jesus onder andere die volgende vir sy dissipels gesê: “Maar die wêreld moet weet dat Ek die Vader liefhet en daarom doen wat die Vader My beveel het.”

Wat sien en hoor mens by Christus? Niks anders nie, as heilige eerbied en ontsag vir God die Vader. Christus wys ons wat dit beteken om God te vrees. Hy wys ons nie net nie, Hy verlos ons ook van die sonde om God nie te vrees nie. Deur die sondeval het alle mense onverskillig geword. Ons was almal soos die een misdadiger aan die kruis. Hy het saam met die ander mense Jesus gespot. Die ander een het hom vermaan: “Vrees jy ook God nie…?” (Lk. 23:40).

Deur in ons plek aan die kruis te sterf, het Jesus ons verlos van die sonde van oneerbiedigheid en minagting teenoor God. Deur sy dood aan die kruis, het Hy ons sondeskuld oor ons sondige en onverskillige gesindheid teenoor God betaal. Deur sy opstanding het Christus aan ons die nuwe lewe by God, lewe met eerbied en ontsag vir Hom gegee.

3. Wysheid vir die lewe

Nou dat ons weet wat die vrees beteken waarvan die Here in Spr.1:7 praat, is ons al baie nader om te weet hoe vrees en wysheid bymekaar pas.

Wysheid…wat bedoel die Here hiermee?

Wysheid is nie algemene lewenswaarhede nie. Alle mense het dit. Heidene en sataniste doen ook lewenservaring op wat maak dat hulle lewenswaarhede ontdek.

Wysheid is ook nie bloot kennis wat jy in jou verstand het nie.

Wysheid is verder ook nie teoretiese en filosfiese waarhede van die lewe om oor te praat en te bespiegel wanneer vriende of familie gesellig saam kuier nie.

Wat is wysheid dan?

Wysheid is lewenskennis en insig wat die Here in die lewe van elke dag van ‘n gelowige in die genadeverbond verwag. Dit is ‘n lang beskrywing. Kom ons breek die sin op. Vier dinge is belangrik:

• Lewenskennis en insig. Dit gaan dus oor kennis en insig van hierdie lewe waarin ons is. Die mens wat lui is, moet byvoorbeeld kyk hoe hard die miere werk (Spr.6:6).
• Hierdie kennis en insig is elke dag op elke terrein nodig en belangrik. Kennis en insig is belangrik in ons gesinslewe, vriendskappe, die woorde wat ons sê, ons aardse besittings en al die ander lewensterreine wat in Spreuke genoem word.
• Die Here verwag hierdie kennis en insig van jou. Elke spreuk is ook in werklikheid ‘n opdrag van die Here. “’n Sagte antwoord laat woede bedaar, ‘n krenkende woord laat woede ontvlam” (Spr.15:1) is ‘n opdrag van God.
• Die kennis en insig wat die Here verwag hoort by ‘n gelowige in die genadeverbond. Die Naam van die Here wat in 1:7 gebruik word, is sy Verbondsnaam, “Jahweh”. In Spreuke praat die Verbondsgod dus met ons, sy verbondskinders.

Saamgevat kan ons sê: Wysheid is om te weet wat die Here elke dag van my verwag en so te lewe.

Kyk ‘n mens na Christus se lewe op aarde, sien jy dat Hy presies geweet en gedoen het wat sy Vader van Hom verwag het. Deur sy lewe het Hy ons gewys wat wysheid regtig is. Hy het verder gegaan. Hy het vir ons gesterf en ons van die sonde van onwysheid, dit is van die dwaasheid om die duiwel te wil volg, verlos. Hy het vir ons uit die dood opgestaan en aan ons die nuwe lewe, die lewe met God gegee.

Deur Christus weet ek wat wysheid is. Christus het my verlos van die dwaaasheid om die duiwel en my eie wil te volg. Christus het my ‘n nuwe mens gemaak, wat met wysheid kan leef.

Kyk nou na die samevatting van wat die Here met vrees bedoel: “heilige eerbied en ontsag wat mens net vir God het.” Kyk na die samevatting van wysheid: “Om te weet wat die Here elke dag van my verwag en so te leef”.

Hoort hierdie twee woorde in dieselfde vers?

Ja! Duisendmaal ja!

Hulle is so naby aan mekaar dat jy kan sê: As jy heilige eerbied en ontsag vir God het, sal jy weet wat die Here elke dag van jou verwag en sal jy so leef. Dit is in werklikheid wat die Here in Spr.1:7 bedoel.

Die Here wil dus dat vrees vir Hom en wysheid deel van jou lewe sal wees. Hoe kry ek dit reg dat vrees en wysheid deel van my lewe word?

Daarvoor het die Heilige Gees gekom. Die Heilige Gees laat jou weergebore word. Hy gee aan jou geloof in Christus. Hy verander ‘n mens wat sonder vrees vir die Here en sonder wysheid geleef het, in ‘n verloste gelowige wat die Here vrees en daarom met wysheid leef.

Wanneer ‘n mens so na Spr.1:7 kyk, besef jy dat hierdie vers kosbare woorde van die Here bevat, wat elkeen van ons graag met ons saam sal wil neem op ons lewenspad in 2019.